Բերդեր, նշանակությունը, կառուցվածքը

Բերդերը արհեստական կերպով ամրացված ռազմական կառույցներ են՝ թշնամիների հարձակումներից պաշտպանվելու համար:  Ամրոցները և բեդերը հիմնականում կառուցվում են դժվարամատույց վայրերում, բարձրադիր տեղանքներում, շրջափակվում են աշտարակավոր կամ բրգաձև պարիսպներով, պատնեշվում հողաթմբերով ։  Ամրոցներում և հարակից տարածքում սովորաբար բացի կայազորից այլ բնակիչներ էլ են եղել: 

Ամրոցների նախատիպեր են կիկլոպյան կառույցները, որոնք խոշոր քարերով, առանց շաղախի զանգվածեղ շինություններ էին: Կիկլոպյան ամրոցները կազմաված են տաշած քարե մեծ բեկորներից՝ առանց միացնող շաղախի:  Հին հույները այս ամրոցները վերագրում էին  կիկլոպներին:  Կիկլոպյան ամրոցներ պահպանվել են նաև Հայաստանում՝  օր՝. Լճաշենի կիկլոպյան ամրոցը: 

Մեր բերդերը /հայրենագիտական նախագիծ/

Նախագծի տևողությունը՝  սեպտեմբերի 23-հոկտեմբերի 10
Նախագծի մասնակիցները՝  5-րդ դասարանի սովորողներ

Նախագծի նպատակը

• Ուսումնասիրել, հետազոտել, ճանաչել հայրենիքի մի մասը՝ Հայաստանի բերդերը:
• Որոնելու, գտնելու համադրելու կարողությունների զարգացում:
• Տեքստային աշխատանք կատարելու հմտությունների զարգացում

,,Կարդում ենք,, նախագիծ

Նախագծի տևողությունը՝ փետրվարի 2-28

Նախագծի մասնակիցները՝  4-5-րդ դասարանի սովորողներ

Նախագիծը իր մեջ ներառում է երեք բաժին՝ ,,Կարդում ենք Տերյան,, ,,Կարդում ենք Թումանյան,, ,,Կարդում ենք Չարենց,,:

Նախագծի նպատակը

• Նշված հեղինակների ստեղծագործությունների քննարկման , վերլուծման միջոցով սովորողների մոտ զարգացնել վերլուծական-ստեղծագործական-քննադատական մտածողություն:
• Տեքստային աշխատանք կատարելու հմտությունների զարգացում:
• Հետազոտական աշխատանք կատարել
• Մեդիահմտությունների զարգացում ՝ ֆիլմեր և տեսանյութեր պատրաստելու միջոցով:
• Գեղագիտական ճաշակի ձևավորում հեղինակների լավագույն ստեղծագործությունների ուսուցման միջոցով:
• Մեդիափաթեթների, աուդիոգրքերի, ներկայացումների, videoart-երի ստեղծում:

Տրնդեզ /հայրենագիտական նախագիծ/

Նախագծի մասնակիցները՝ 5-րդ դասարանի սովորողներ

Նախագծի տևողությունը՝ փետրվարի 5-13

Նախագծի նպատակը՝  

• Ուսումնասիրել, հետազոտել, որոնել տոնի հետ կապված հետաքրքիր պատումներ, ավանդություններ
• Տեքստային աշխատանք կատարելու հմտությունների զարգացում:
• Որոնելու, գտնելու, համադրելու կարողությունների զարգացում:

Նախագծի մասնակից սովորողները մինչև փետրվարի 13-ը ներքևում նշված

Ծաղկաձորյան խճանկար կամ 2015-ի առաջին ճամփորդությունը

Չնայած նրան, որ Ծաղկաձորը միշտ գտնվել է քթիս տակ, ես քիչ եմ գնացել այնտեղ: Բայց, պատկերացրեք Ծաղկաձորում էլ հետաքրքիր վայրեր կան տեսնելու:  Այսպես եմ ասում, որովհետև մեր օրերում շատերը Ծաղկաձոր գնում են ձյուն տեսնելու համար:

  Այսպես առաջին անգամ Ծաղկաձոր գնացի 2012 թվականին իմ կուրսի սովորողների հետ:  Նախաձեռնողը ես չէի, կազմակերպչական աշխատանքներին չէի մասնակցել, բայց ուրախ էի, որ գնալու եմ. մեր տնից մի քանի կիլոմետր հեռու գտնվող քաղաքը չէի տեսել:

Ճամբարային նախագծեր

Ձմեռային ուսումնահետազոտական ճամբար՝ 19.01.2015-30.01.2015

Ճամբարային նախագծեր

Աշխատանքային ուղղություններ

1. Ստուգատեսային նյութերի դիտում-քննարկում-կարծիքների գրանցում:

2. Videoart-երի պատրաստում՝ /Սովորողների հետ ընտրում ենք որևէ ստեղծագործություն, մշակում համապատասխան սցենար, բեմադրում և ստեղծում տեսաֆիլմ/:

3. Թարգմանված առակների էլեկտրոնային գրքի պատրաստում: /Նախատեսվում է ներկայացնել Դիջիթեքին/:

4. Հայրենագիտական ճամփորդություններ՝ Երկօրյա ճամբար Դիլիջանում:

5. ,,Արևիկ,, մանկապատանեկան բլոգի նախապատրաստական աշխատանքներ: 

6. Այցելություն կրթահամալիրի մյուս դպրոցներ:

Կորցրած երիտասարդության սրճարանը

Կյանքի ուղու կեսին մեզ պատել է մռայլ մելանխոլիան, որը արտահայտվում է կորցրած երիտասարդության սրճարանի  դառը և միաժամանակ տխուր զրույցների մեջ:

Գի Դեբոր

---

Սրճարան մտնող երկու դուռ կար, որոնցից նա միշտ ընտրում էր ամենանեղը: Այդ դուռը կոչվում էր ,, մութ,,: Նա նստում էր սրահի խորքի նույն  սեղանի մոտ: Սկզբում  ոչ ոքի հետ չէր խոսում, բայց հետո ծանոթացավ ,,Կոնդի,, մշտական այցելուների հետ, որոնց մեծամասնությունը  նույն տարիքի էին՝ մոտավորապես 19-ից  25 տարեկան: Երբեմն  նստում էր նրանց սեղանների մոտ, բայց ավելի շատ իր սեղանի մոտ էր:

Ժանտախտը

Քամյուի ,,Ժանտախտը,, ստեղծագործությունը համարվում է բոլոր ժամանակների լավագույն գրքերից մեկը: Չեմ կիսում այդ կարծիքը: Գիրքը բավականին դժվար է կարդալը: Ու իրականում այն չէր , ինչ ես սպասում էի: Հիմա մի փոքր մանրամասնեմ: Քաղաքում մոլեգնում էր ժանտախտը: Ամեն ինչ սկսեց կամաց-կամաց: Սկզբում ամենուր սատկած առնետներ էին, հետո՝ մահացած մարդիկ, հետո էլ քաղաքում կարանտին մտցրեցին:

Եվ այրում էին գրքերը

Կար ժամանակ , երբ գրքերը կարդում էին: Բայց ահա ամեն ինչ փոխվել է: Գիրք կարդացողները համարվում են օրենքին չենթարկվող մարդիկ: Եվ որպեսզի չկարդան, այրում են գրքերը:  Ինչո՞ւ մեր ժամանակներում գիրք չեն կարդում, դա արգելված չէ:
Կարծում եմ հասկացաք, որ խոսքը Ռեյ Բրեդբերիի հանրահայտ գրքի մասին է: Գլխավոր հերոսը Գայ Մոնթագն է, ով հրկիզող է, այրում է գրքերը: Բայց որոշ ժամանակ անց նա սկսում է կարդալ՝ այրելու փոխարեն:
Ինչո՞ւ են այրում գրքերը, որովհետև նրանք հուզում են մարդուն, իսկ մարդը պետք է ապրի, որպեսզի վայելի կյանքը, չպետք է հուզվի, ամեն ինչ ստեղծված է հարմարության համար: Բայց դա հարմարությո՞ւն է, ո՛չ,  մարդկանց նույնիսկ մտածել պետք չէ, ընդհամենը միացնում ես ,,ազգականներին,, և նրանք փոխարինում են ամեն ինչ: Ոչնչի կարիք չկա, ընդամենը անըդհատ լսիր նրանց, իսկ երեկոյան միացրու ականջախեցիները և էլի նույնը: Սա համարվում է հանգիստ և խաղաղ կյանք, առանց անհանգստությունների և առանց հուզումների:

Փիթեր Փենը և ոչ միայն

Փիթեր Փենը մնաց իմ հիշողության մեջ տարիներ առաջ դիտած մուլտֆիլմից: Մուլտֆիլմ, որն իմ կարծիքով լավագույն էր: Եվ ես երբեք չէի մտածում, որ մուլտֆիլմը նկարահանվել է գրքի հիման վրա: Երբ արդեն չափահաս էի և մնակական գրքեր կարդալու ժամանակը թվում է անցել էր, ես որոշեցի կարդալ այն: Գրքի առաջին մասը՝ ,,Փիթեր Փենը Քեսինգթոնի այգիներում,, ինձ բավականին ձանձրալի թվաց: Գիրքը բազմաշերտ է և այնքան էլ պարզ չէ, հեքիաթ է, բայց ինչպես ցանկացած հեքիաթ իր բարդությունն ունի:

Երկարագուլպա Պիպին

Ցավալի է, որ այս հետաքրքիր մանկական պատմությունները ես կարդում եմ այս տարիքում: Ինչ արած , իմ մանկության տարիներ այսպիսի գրքեր չկային և ինձ խորհուրդ էին տալիս կարդալ ,,մեծական,, գրքեր: Իսկ հիմա այս գրքերը իմ տարիքին համապատասխան չեն:
Ինչևէ, չեմ կարող ասել, որ կարդացի անհամբերությամբ, որոշ հատվածներ հետաքրքիր էին, որոշները՝ ձանձրալի: Ամեն դեպքում այս գիրքն ինձ մոտ առաջացրեց մի այլ  պատմություն գրելու մտահղացում: Սա հետոյի համար, եթե չմոռանամ:

Աշտարակի եկեղեցիները

Հերթական ճանապարհորդությունը, որին վաղուց էի սպասում: Սպասում էի, որովհետև այդ վայրերում չէի եղել, իսկ նորը ճանաչելը նոր հաճույք է պատճառում:
Դե նախապատրաստական աշխատանքներ, երբ թվում էր ամեն ինչ կարգին է և լավ է արված: Բայց ամեն դեպքում եղանակը կառավարել չենք կարող: Իսկ եթե ճամփորդ ես , ուրեմն պետք է ճամփորդես  ցանկացած եղանակի: Դա մի փոքր գրավչություն է առաջացնում:

Ամանորյա առակ երջանկության մասին

Անտառի եզրին երկու եղևնի էր աճել: Մեկը դարձել էր գեղեցկուհի. բարձր էր, բարեկազմ, սաղարթախիտ: Նրա ընկերուհին համեստորեն մի կողմ էր քաշվել. գեղեցիկ չէր, ոչ էլ բարեկազմ, ճյուղերն էլ՝ այս կողմ-այն կողմ ցցված: Գեղեցկուհի եղևնին հպարտանում էր ու կարծում, թե իրենից լավն ու խելացին ողջ աշխարհում չկա:

Եկավ ձմեռ: Մարդիկ սկսեցին անտառ գալ փայտի: Մի անգամ էլ նրանք կտրեցին ծուռումուռ  ծառը:  Գեղեցկուհի  չարակամորեն ասաց.

-Ահա տեսնում ես, ես այդպես էլ գիտեի, որ նրանք ուզում են կտրել քեզ, նրանք չէին համարձակվի ինձ ձեռք տալ. Ես ամբողջ անտառի զարդն եմ:

-Կապրենք, կտեսնենք,-ասաց մյուս եղևնին,- ժամանակը ցույց կտա:

Ամանոր /ավանդություններ, զրույցներ/

Նոր տարվա տոնակատարություններն սկիզբ են առել Բաբելոնում, մ. թ-ից 4 հզ. տարի առաջ: Այդ սովորույթը նրանցից փոխառել և հարևան ժողովուրդներին են փոխանցել հին եգիպտացիներն ու հռոմեացիները:

Նոր տարին հունվարի 1-ին նշվում է մ. թ. ա. 46 թ-ից, երբ Հռոմի Հուլիոս Կեսար կայսրը բարեփոխել է օրացույցն ու սկզբնավորել Հուլյան տոմարը: Բայց սեփական տոմար ունեցող ժողովուրդներն իրենց Նոր տարին նշել են տարբեր ժամանակներում` հիմնականում գարնան ու աշնան գիշերահավասարների, գարնանային զարթոնքի ու երկրագործական աշխատանքներն սկսելուն պես և այլն: 

Հին հայերը Նոր տարին նշել են Նավասարդի 1-ին (օգոստոսի 11-ին), որը համընկնում էր մ. թ. ա. 2492 թ-ին Բելի դեմ Հայկ նահապետի տարած հաղթանակի օրվան:

Նավասարդը և տոնական նվերները հայերն անվանել են նաև Կաղանդ ,Ձմեռ պապին` Կաղանդ պապ: 

Զրույցներ մեր բնակավայրի մասին

Մեր բնկավայրերի մասին կան շատ պատմություններ: Այդ պատմությունները բացատրում են , թե ինչի հետ է կապված մեր բնակավայրի անունը կամ որևէ այլ նշանավոր տեղանվան ծագումը՝ ժայռի, աղբյուրի, ձորի, լեռան և այլն: Նման պատմությունները անվանում են ավանդություններ, զրույցներ: Ավանդությունները բացատրում են տեղանունների, անձնանունների ծագումը, պատմում հետաքրքիր դեպքերի մասին:

Ավանդապատումներ կենդանիների մասին

Իշխան ձուկ։ Ժամանակին Սևանա լճից միայն մի տեսակ սև ձուկ էր դուրս գալիս, որը վնասում էր ուտողին։ Այդ կողմերում ապրում էր Իշխան անունով մի մարդ, որը թողել էր իր աշխարհիկ կյանքը, դարձել ճգնավոր։ Իշխանը փայտից ձուկ է շինում, գցում ջուրը։ Ժամանակ անց նույն գետից սկսում է դուրս գալ մի նոր հրաշալի ու համեղ ձուկ, որը ճգնավորի անունով կոչվում է Իշխան։

Կրիան առաջ եղել է գող և շատ վարձ առնող ագահ ջրաղացպան։ Նա մի աղքատ մարդուց անչափ շատ վարձ է վերցնում, որից զայրացած աղքատը անիծում է նրան, ասում.

— Քեզ տեսնեմ էդ կոկոշը (աղուն կամ ալյուր չափելու դդմե աման) գլխիդ ման գալիս։

Աղքատի անեծքն անմիջապես կատարվում է, ջրաղացպանը դառնում է կրիա, գլխին՝ կոտ։

Բարոն Մյունխհաուզենի զարմանալի արկածները

1
Իսկ դու գիտե՞ք, որ ձմռանը Ռուսաստանում շատ ձյուն է լինում: Այնպես պատահեց, որ  մի անգամ ձիով մտա Ռուսաստան: Սաստիկ ձմեռ էր, գնում եմ, գնում եմ, իսկ շուրջս միայն ձյուն է: Ուրիշ ոչինչ, ո՛չ գյուղ, ո՛չ էլ քաղաք:

Մեկ էլ մի ցից երևաց:  Հոգնած էի: Ձիս կապեցի ցցից, ինքս էլ պառկեցի հենց ձյան վրա ու քնեցի:  Առավոտյան արթնացա ու ինչ տեսնեմ. շուրջս փոքրիկ քաղաք է ու ձիս չկա:  Գլուխս բարձրացի  ու տեսա, որ ձիս կախված է զանգակատան խաչից:  Կախվել է , քացի-քացի է տալիս ու կամաց վրնջում: 

Ես, իհարկե, ինձ չկորցրի, դիպուկ մի կրակոցով կտրեցի սանձափոկը, ձիս ցած ընկավ ու ես շարունակեցի ճամփաս: 

Զարմանալի երկիր է Ռուսաստանը: Ձյունն այնտեղ այնքան շատ է լինում, որ հաճախ իր տակ թաղում-թաքցնում է գյուղեր, քաղաքներ և նույնիսկ բարձրաբերձ զանգակատներ:

 Լավ էր, որ այդ գիշեր ուժեղ ձնհալք էր, թե չէ ես երբեք ռուսական զանգակատուն և ռուս բնակիչներ չէի տեսնի:

Ավանդապատումների բույսերի մասին

Ձմերուկ։ Գագիկ թագավորի ծառաները պալատի առջև մի օձ են տեսնում, որն անհանգիստ գետնին է քսում իր եղջյուրները։ Թագավորն իմանում է այդ և հրամայում կտրել օձի եղջյուրները։ Երբ կտրում են եղջյուրները, օձը հանգստանում է և գոհ հեռանում։

Ժամանակ անց օձը կրկին է հայտնվում պալատի մոտ, բերանից մի կորիզ գցում գետնին և անհայտանում։ Գագիկ թագավորը խորհուրդ է տալիս կորիզը թաղել հողում և հետևել դրան։ Ամռանը այդ կորիզից մի հսկայական կլոր պտուղ է աճում։ Թագավորն ու պալատականները չեն համարձակվում այդ անծանոթ պտուղն ուտել։

Տիգրան և Աժդահակ

Աժդահակը Մարաստանի թագավորն էր և Տիգրանի դաշնակիցը։ Բայց Տիգրանը միաժամանակ դաշնակիցն էր Մարաստանի թշնամի պարսից Կյուրոս թագավորի։ Այս դաշնակցությունը շատ էր մտահոգում և անհանգստացնում Աժդահակին։

Մի գիշեր Աժդահակը այնպիսի երազ է տեսնում, որ ոչ արթուն ժամանակ էր աչքով տեսել և ոչ էլ երբևէ ականջով լսել։

Աժդահակը այդ երազից սարսափահար, քնից վեր է թռչում և կեսգիշերին, չսպասելով լուսանալուն, շտապ կանչում է իր խորհրդակիցներին։ Երբ խորհրդակիցները հավաքվում են, Աժդահակը տրտում ու մտահոգ, հայացքը գետնին հառած, խոր թառանչ է արձակում։ Խորհրդակիցները հարցնում են պատճառը, իսկ նա ժամերով լռում է և, ի վերջո, հեծկլտանքով նրանց պատմում իր տեսած ահավոր երազը։

— Իմ սիրելիներ,— ասում է նա,— երազումս ես մի անծանոթ երկրում էի, մի բարձրաբերձ լեռան մոտ, որի գագաթը թվում էր պատած սարսափելի սառնամանիքով։ Կարծես մեկը ասելիս լիներ, թե դա Հայկազանց երկիրն է։