пятница, 30 августа 2013 г.

Երբ ես ինձ սիրեցի...

Երբ ես ինձ սիրեցի, ես հասկացա, որ իմ ցավն ու տառապանքը միայն նախազգուշացում էր ինձ այն մասին, որ ես ապրում եմ իմ սեփական ճշմարտությանն ընդդեմ: Հիմա ես գիտեմ, որ դա պարզապես կոչվում է ԼԻՆԵԼ ԱՅՆՊԻՍԻՆ, ԻՆՉՊԻՍԻՆ ԿԱՔ:
Երբ ես ինձ սիրեցի, ես հասկացա, թե որքան ուժեղ դուք կարող եք վիրավորել մարդուն, երբ ձգտում եք պարտադրել նրան ձեր սեփական ցանկությունները` չնայած նրան, որ գիտեք, որ ճիշտ ժամանակ չեք ընտրել և նա դեռ պատրաստ չէ դրան, և չնայած նրան, որ այդ մարդը դուք ինքներդ եք: Հիմա ես դա կոչում եմ ՀԱՐԳԱՆՔ ՍԵՓԱԿԱՆ ԱՆՁԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ:
Երբ ես ինձ սիրեցի, ես դադարեցի ուրիշ կյանք փափագել և ես զարմանքով նկատեցի, որ ինձ շրջապատող ամեն ինչ նպաստում էր իմ աճին: Հիմա ես դա կոչում եմ ՀԱՍՈՒՆՈՒԹՅՈՒՆ:

среда, 28 августа 2013 г.

Հայ գրականություն /12-րդ դասարան/

ծրագիր
Հայ  գրականություն,  12 դասարան
Հայ գրկանություն առարկային 12 –րդ դասարանում տրվում  է շաբաթական 3 ժամ /տարեկան 102 ժամ/:
Առարկայի նպատակներն են
·         Ստեղծագործության գաղափարի և թեմայի ընկալում
·         Վերլուծելու, կարծիք արտահայտելու կարողությունների զարգացում
·         Գրական տարբեր ուղղությունների իմացություն
·         Քննադատական-վերլուծական-ստեղծագործական-տրամաբանական մտածողության զարգացում
·         Բառապաշարի հարստացում
·         Տեքստի վրա աշխատելու՝ փոխադրելու, համառոտելու, ընդարձակելու, համեմատելու, բանավիճելու կարողությունների զարգացում
·         Հայ գրողների կյանքի և ստեղծագործույան ուսումնասիրում, գնահատում և արժևորում:

понедельник, 19 августа 2013 г.

Նախագիծը որպես ուսուցման մեթոդ

Սովորողի համար նախագիծը սեփական ստեղծագործական պոտենցյալը հնարավորինս բացահայտելու  հնարավորություն է: Դա գործունեություն է, որը թույլ է տալիս արտահայտվել անհատապես կամ խմբով, փորձել սեփական ուժերը, կիրառել ունեցած գիտելիքները, օգուտ բերել, հրապարակորեն ցույց տալ արդյունքը:  Գործունեություն է, որն ուղղված է հետաքրքիր և հենց սովորողների կողմից ձևավորված խնդրի լուծմանը:

Զահրատ /նախագիծ/

                                                                                                                                                                             նախագիծ
 Զահրատ   /Արևմտահայերենի օրեր/
Նախագծի տևողությունը ՝ դեկտեմբերի 14-18:
Նախագիծը նախատեսված է 5-6-րդ դասարանների համար:

Նախագծի նպատակն է ճանաչել սփյուռքահայ գրականության կարկառուն ներկայացուցիչներին և ուսումնասիրել նրանց ստեղծագործությունները:
Սովորողի մոտ զարգացնել վերլուծական-ստեղծագործական մտածողություն:
Ֆիլմերի և մեդիափաթեթների պատրաստում:

Հանրագիտարան

Դուրս գալ այստեղից: Խնդիր: Ինչպես միացնել այս ինը կետերը չորս ուղիղ գծերով` առանց թղթից ձեռքը կտելով:
Լուծում:
Երբեմն մենք դժվարանում ենք լուծում գտնել, քանի որ հաճախ ենթագիտակցորեն սահմանափակվում ենք նկարի տարածքով: Բայց ոչ մի տեղ գրված չէ, որ չենք կարող նրա սահմաններից դուրս գալ:
Եզրակացություն: Որպեսզի հասկանանք համակարգը, անհրաժեշտ է…դուրս գալ նրա սահմաններից:
Էդմոն Ուելս

Բացարձակ և հարաբերական գիտելիքների հանրագիտարան, հատոր 4:
Վերբեր <<Հրեշտակների կայսրությունը>>
Ռուսերենից թարգմանությունը՝ Տաթևիկ Աբրահամյանի:

воскресенье, 18 августа 2013 г.

Առաջադրանքներ

5-6-րդ դասարաններ

Առաջադրանք 1
Համացանցից փորձի՛ր պարզել թե ի՞նչ է նշանակում մանգա: Այդ տեղեկությունները հավաքի՛ր և ներկայացրու՛ կայքում:

Առաջադրանք 2
Փորձի՛ր պարզել, թե ինչպես է առաջացել Նոր տարին, ի՞նչ անվանումներ է ունեցել, ի՞նչ ավանդությունների հետ է կապված: Այդ տեղեկություններով պատրաստի՛ր աուդիոգիրք կամ էլեկտրոնային ընթերցարան:

суббота, 17 августа 2013 г.

Նամակ մահվանից առաջ

Եթե ես իմանայի, որ ես այսօր քեզ վերջին անգամ եմ տեսնում քնած, ես քեզ պինդ կգրկեի և կաղոթեի Աստծուն, որ ինձ քո պահապան հրեշտակը դարձնի:
Եթե ես իմանայի, որ այսօր վերջին անգամ եմ տեսնում, թե ինչպես ես դուրս գալիս դռնից, ես քեզ կգրկեի, կհամբուրեի և նորից կկանչեի, որպեսզի ավելին տամ: Եթե ես իմանայի, որ քո ձայնը վերջին անգամ եմ լսում, կձայնագրեի ամենն, ինչ ասում ես, որպեսզի էլի ու էլի լսեմ, անվերջ: Եթե ես իմանայի, որ սրանք վերջին րոպեներն են, որ ես քեզ տեսնում եմ, ես կասեի. "Սիրում եմ քեզ" ու հիմարի պես չէի մտածի, որ դու դա գիտեիր:
Միշտ կա վաղը և կյանքը մեզ ամեն ինչ ուղղելու ևս մեկ հնարավորություն է տալիս, սակայն եթե ես սխալվում եմ և այսօրը այն ամենն է, ինչ մեզ մնացել է, ապա ես կուզեի քեզ ասել, թե ինչքան ուժեղ եմ քեզ սիրում ու որ երբեք չեմ մոռանա քեզ: Ոչ պատանին, ոչ ծերը չեն կարող վստահ լինել, որ իրենց համար վաղը կգա:

Արվեստ



понедельник, 12 августа 2013 г.

Իգոր: 7 տարեկան

Մեզ հաղթելուց հետո  Պյոտրի պահանջները մեծացան: Նրա՝ սուր ծայրով դանակը թույլ է տալիս իր օրենքները տարածել մեզ վրա:
Վերջերս մենք արհեստանոցում սկսեցինք ծխախոտ փաթեթավորել: Դրա համար Պյոտրը համայեց ամեն օր գողանալ մի տուփ և տալ իրեն: Նա այնպիսի առևտուր զարգացրեց, որ հիմա կարող է կաշառել մեր պահակների մեծամասնությանը:
Նա իրեն թիկնապահների ամբողջ ավազակախմբով էր շրջապատել, մեր մեջ սարսափ էր տարածում նաև այն, որ վայելում էր պահակների պաշտշանությունը: Երբ նրանք ինչ-որ բան են ուզում մեզնից ստանալ, ապա դիմում են Պյոտրին, ով գիտի, թե ինչպես մեզ ստիպի իրեն ենթարկվել: Նա ընդդիմացողների կամ պետրովյան հարկի չվճարողների  համար  տանջանքների ամբողջ ընտրանիի էր մտածել: Այդ ընտրանու մեջ էր մտնում ծխախոտներով վառելը, դանակով կտրելը և ուղղակի ծեծելը:
Ինձ զզվացրել էր այս վայրը: Նույնիսկ իմ ընկերնրեը՝ երեք Վ-երը՝ Վասյան, Վանյան և Վոլոդյան, ի վերջո  Պյոտրի իշխանության հետ համակերպվեցին, ով պահանջում էր, որ իրեն <<թագավոր>> անվանեն:

Վեներա: 7 տարեկան

Ամեն ինչ շատ արագ կատարվեց:
Ես մայրիկի հետ էի Բեվերլի Հիլզում գտնվող  մանկական թանկ խանութում և զգեստ էի փորձում, երբ մեզ մոտեցավ ինչ-որ տղամարդ և շոյեց գլուխս: Մայրիկը միշտ ասում է.<<Թույլ մի՛ տուր, որ քեզ դիպչեն, անծանոթ մարդկանցից կոնֆետներ մի՛ վերցրու, երբեք չգնաս անծանոթ մարդկանց հետ>>: Բայց այս անգամ նա ինձ հետ էր, և նա այդ պարոնին չհեռացրեց:
-Ես ուզում եմ նրան լուսանկարել: Ես լուսանկարներ եմ անում մանկական հագուստի հայտնի ամսագրի համար,-ասաց նա:
Մայրիկը պատասխանեց, որ ինքն էլ է մոդել, որ նա գիտի այդ աշխատանքը և չի ուզում, որ իր աղջիկն ընկնի այդ դժոխքի մեջ:
Հետո, չգիտեմ ինչու, նրանք սկսեցին թվեր ասել: Ամեն անգամ, երբ այդ մարդը  թիվ էր ասում, մայրիկն ասում էր ավելի բարձր թիվ: Դա կարծես խաղ լիներ:  Վերջին խոսքը մայրիկինն էր, և մենք վերադարձանք տուն:

воскресенье, 11 августа 2013 г.

Ժակ: 7 տարեկան

Սուրբ ծնունդին ես նվեր ստացա իմ տիեզերական սարքը: Ես այն գտա եղևնու տակ դրված տուփի մեջ: Այնքան ուրախ էի:
Ես համբուրեցի ծնողներիս, և մենք կերանք  եփված տարբեր բաներ, որպեսզի <<տոենք>>,  Սագի լյարդ, խեցգետին, ապխտած սաղմոն, հնդկահավ, սուրբծննդյան տորթ:
Չեմ հասկանում ինչն է նրանց դուր գալիս այս տոնական ուտեստներում: Իմ մեծ քույրը՝ Սյուզանը, ասում է որ սագի լյարդից պաշտետը սագից են պատրաստում, որին բռնի կերպով լցոնում են այնքան ժամանակ, մինչև որ նրա լյարդը դառնում մեծ չափերի: Մատիլդան պնդում է, որ ծովախեցգետիններին  ողջ գցում են տաք ջրի մեջ, իսկ մայրին ասում է, որ մենք ստուգենք հո ողջ չեն խեցգետինները  նրանց վրա լիմոնի հյութ կաթեցնելով: Եթե նրանք շարժվում ենք, ապա կարելի է ուտել:
Ըննթրիքից հետո մենք խնդուկներ ենք պատմում: Հայրիկը  մի հատ շատ ծիծաղելին պատմեց:

пятница, 9 августа 2013 г.

Հանրագիտարան

Լեզվի հարցը: Լեզուն, որից մենք օգտվում ենք, ազդում է մեր մտածողության վրա: Օրինակ, ֆրանսերենը մեծացնում է հոմանիշների և երկակի իմաստ ունեցող բառերի թիվը, ունի նրբություններ և երանգներ, որոնք չափազանց օգտակար են դիվանագիտության մեջ: Ճապոներենը, որտեղ բառերի իմաստը որոշվում է առոգանությամբ, պահանջում է մշտական ուշադրություն խոսողի տրամադրության վրա: Քանի որ ճապոներենում, բացի այդ ամենից, գոյություն ունեն քաղաքավարության բազմաթիվ մակարդակներ, ապա դա զրուցակիցներին  թույլ է  տալիս հենց ամենասկզբից պարզել իրենց տեղը սոցիալական հիերարխիայում:

Ցանկություններ

Ես նստած եմ թուրքական ձևով՝ճախրելով կեչու ծառի տակ: Աջում ալեկոծվում է Բեղմնավորման լիճը: Երեք ոլորտներ իմ ափերի տակ են: Ամեն անգամ, երբ ես միանում եմ որևէ հաճախորդի, փոքր ցավ եմ զգում: Կարծես թե մահկանացուների հետ կապվելը թույլ է տալիս ինձ նորից զգալ մարմինս:
Մոտենում է Էդմոն Ուելսը: Նա մատների վերջույթներով դիպչում է Իգորի ոլորտին, ափերը դնում է Վեներայի ոլորտի վրա:
-Հիմա դու, ծայրահեղ դեպքում, գիտես յուրաքանչյուրի լծակը: Նշանները Իգորի համար, երազները Վեներայի համար, կատուն Ժակի համար: Բայց ուշադիր եղիր: Երբեմն շատ լծակներ են հարկավոր, երբեմն դրանք պետք է փոխել: Սովորույթի մեջ մի ընկիր: Դե, ինչ են նրանք ցանկանում Սուրբ Ծնունդին կամ Ամանորն:

Ժակ: 7 տարեկան

-Հերիք է հարցեր տաք, Նեմրո:
-Բայց…
-Դուք ինձ նյարդայնացնում եք, Նեմրո: Սովորեք դասը և վերջ:
Մշտապես ամպերի մեջ է լողում, հետո էլ հարցեր է տալիս:
-Իսկ ինձ հետաքրքրում են պատասխանները:
Ծիծաղ դասարանում: Ես կախում եմ գլուխս: Դպրոցում ես դժբախտ եմ: Ուսուցչուհին մեզ ստիպում է անգիր անել տարբեր բաներ, իսկ իմ հիշողությունը շատ վատն է: Այս տարի բազմապատկման աղյուսակը սովորելու համար մի ահագին ուժ ծախսեցի: Առաջին դասարանում դժվարությամբ սովորեցի այբուբենը և կարողացա գրել իմ ազգանունն ու հասցեն: Չեմ կարողանում բայի խոնարհումները հիշել: Ես նույնիսկ չեմ կարողանում հիշել իմ  սեփական տան գաղտնաբառը: Քանի անգամ փողոցում , ցրտին  փորձել եմ հավաքել ճիշտ թվերը:

Վեներա: 7 տարեկան

Անցած գիշեր տարօրինակ երազ տեսա: Երազումս երեխաները կռվում էին և նրանցից մեկը շրջվեց իմ կողմը և ասաց այս խոսքերը. <<Շուտով ես քո նկարը կփակեմ>>:
 Երեկ երեկոյան ես հեռուստացույցով պլաստիկ վիրաբուժության մասին հաղորդում էի նայում: Երևի դրա պատճառով էր այդ սարսափը: Այնտեղ հենց բացատրում էին, թե ինչպես են փակում դեմքը: Մայրիկն ուղղակի սոսնձվել էր էկրանին: Ընդհանրապես, երբ հեռուստացույցով արյուն են ցույց տալիս, ծնողնրես ինձ ասում են, որ գնամ քնելու, բայց այս անգամ նրանք այնքան էին տարվել տեսարանով, որ մոռացել էին այդ մասին:
Մայրիկն ասաց, որ ինքը ևս կցանկանար գնալ վիրաբույժի մոտ և դեմքը ձևափոխեր: Նա ասաց, որ պետք չէ երկար սպասել, ինչքան երիտասարդ ես, արդյունքն այնքան ավելի լավը կլինի:

воскресенье, 4 августа 2013 г.

Իգոր: 7 տարեկան

Համազգեստով մարդը ոստիկան էր: Նա գեղեցիկ էր, մեծ և ուժեղ: Նրանից մաքրության հոտ էր գալիս: Նա  ինձ  իր ձեռքերի վրա վերցրեց:
Իմ վրայից թափ տվեց ձյունը և տարավ մանկատուն: Վերջապես հեռու վտանգներից, մայրիկից: Ես այստեղ արդեն երկու տարի եմ:
Մանկատանն ապրում են նաև այլ երեխաներ, որոնց թողել են ծնողները: Մենք հասարակության թափթփուկներն ենք, չսիրված, չսպասված, երեխաներ,  որոնք  չպետք է ծնվեին: Թքած, ես ողջ եմ:
Այստեղ ամեն ինչ նման է անտուն շների կացարանի, միայն թե անասնաբույժը ուշ-ուշ է մտնում, իսկ ուտելիքն ահավոր է: Մյուս երեխաները նյարդային են: Բարեբախտաբար, ես ուժեղ եմ: Երբ խնդիր կա, ես չեմ մտածում, այլ միանգամից խփում եմ: Ավելի լավ  է խփել փորին: Ինձ գազան են համարում: Ծայրահեղ դեպքում ավելի լավ է այդպես, ինձնից վախենում են: Սկզբում քեզնից վախենում են, հետո քեզ հետ ընկերություն են անում: Ես արագ հասկացա, թե ինչ են մարդիկ մտածում: Եթե դու լավն ես, ուրեմն թույլ ես: Ես լավը չեմ, ես թույլ չեմ:

Մարինա Ցվետաևայի նոթատետրերից

Ատում է լողալը, ալիքների տեսքից անգամ սկսում է լացել:
Համառ է, բայց իմաստուն, և ընդհանրապես քմահաճ չէ:
Պաշտում է կատվին, բռնում է ինչից ասես, տեսնելիս կամ ձայնը լսելիս՝ գոռում է՝ կո, բարձրացնում է նրան օդ: Բոլոր կենդանիները նրա համար ,,կո,, են:
Հիմա նա նստած է իմ ծնկներին և լուցկու տուփի թղթից է տալիս:
-Վերցրո՛ւ:
Երեկ երեկոյան, երբ Ռադլիխների մոտ գնացի՝ Սերյոժայի և Ասիի համար ինչ-որ բան վերցնելու, ծերունի Ռադլիխն ասաց ինձ.
-Ուզում եք ես Ձեզ նորություն ասեմ:
-Ինչպիսի՞ նորություն:
-Ձեր աղջիկը պարում է: Այսօր նրան մի րոպեով մեր մոտ բերեց Անետան, և պատկերացնում եք, նա պարում էր: Դա այնքան հուզիչ էր:
Հիմա նա դռան ետևից ամբողջ ուժով գոռում է ՝ մայրիկ, մայրիկ, մայրիկ:

суббота, 3 августа 2013 г.

Հանրագիտարան

Գաղտնիքների ավարտը: Հին ժամանակներում, նրանք, ովքեր տիրապետում էին մարդկային բնության  ֆունդամենտալ գիտելիքներին, չէին կարող դրանք հանկարծակիի բացահայտել: Մարգարեները բացատրվում էին պարաբոլների, փոխաբերությունների, խորհրդանիշների,ակնարկների, զսպվածության  միջոցով: Նրանք վախենում էին, որ գիտելիքները չափազանց արագ կտարածվեն: Նրանք վախենում էին, որ իրենց ճիշտ չէին հասկանա: Նրանք դիմում էին այլաբանության, որպեսզի մանրակրկիտ ընտրեն նրանց, ովքեր արժանի են, իմանալ կարևոր տեղեկությունները:
Այդ ժամանակներն անցել են: Այսուհետև բոլոր գաղտնիքները կներկայացվեն լայն հասարակությանը: Քանի որ մենք պետք է ընդունենք ակնհայտը՝ հասկանում են լոկ նրանք, ովքեր ցանկանում են հասկանալ: <<Ցանկալի գիտելիքները>> մարդուն շարժող ամենահզոր ուժն են:

Բարիներ և չարեր

Մարդկության գունդը… Ես հասկանում եմ, որ հենց այստեղ են վերադառնում մեր ձվերը, երբ  ամեն անգամ գնում են հյուսիս-արևելք: Ես նաև հասկանում եմ, որ հոգիները, լիցքավորում են միմյանց  և ներդաշնակ են իրար: Այստեղից հայտնի արտահայտությունը, որով Ուելսը անընդհատ գլուխս տանում է.<< Հերիք է  մի հոգու մակարդակը բարձրանա և կբարձրանա ամբողջ մարդկության մակարդակը>>:  Գուցե այստեղ է գտնվում Տեյյար դը Շարդենի հայտնի նոսֆերան, որտեղ միախառնված է ամբողջ մարդկության գիտակցությունը:
-Բայց եթե մենք՝ հրեշտակներս, ոչինչ չանենք, արդյոք նրանք ինքնուրույն կզարգանան,-հանկարծ հարցնում է Ռաուլը:
-Մենք հովիվներ ենք, ովքեր հոտին ճիշտ ուղղություն են տալիս: Բայց, իսկապես, հրեշտակների անցյալում կատարած աշխատանքի շնորհիվ, մարդիկ արդեն ճիշտ ուղղու վրա են:

Հանրագիտարան

Հանդուրժողականություն: Ամեն անգամ, երբ մարդիկ լայնացնում են իրեն հասկացությունը <<իրենց նմանների>> վերաբերյալ, որպեսզի դրա մեջ մտցնեն նոր կարգավիճակներ, նրանք սկսում են դիտել առաջ աղքատ համարվող էակների, որպես իրենց  բավականին նման հարգանքի արժանի լինելու համար: Այդ պահից սկսած ոչ միայն այդ էակներն են անցնում այլ մակարդակ, այլ նաև մարդկությունը ամբողջությամբ  անցնում է զարգացման նոր փուլ:
Էդմոն Ուելս

Բացարձակ և հարաբերական գիտելիքների հանրագիտարան, հատոր 4:
Վերբեր <<Հրեշտակների կայսրությունը>>
Ռուսերենից թարգմանությունը՝ Տաթևիկ Աբրահամյանի:

пятница, 2 августа 2013 г.

Ճակատագրի չորս ոլորտները

Էդմոն Ուելսը մեզ տանում է հյուսիս- արևելքում գտնվող լեռների մոտ: Նա ցույց է տալիս նեղ անցումը և մենք մղվում ենք դեպի գետնանցումների լաբիրինթոսները: Վերջապես մենք հասնում ենք  մոտավորապես  հիսուն հազար մետր բարձրություն ունեցող, չորս ոլորտներով լուսավորված  հսկայական այրի:
Հրեշտակ-ուսուցիչները  թռչում են դրա շուրջ, կարծես մեղուներ լինեն, որ պտտվում են փայլող կախված ձմերուկների շուրջ:
-Այս վայրը միայն հրեշտակ-ուսուցիչների համար է,-ասում է մեր ուսուցիչը: -Բայց հաշվի առնելով ձեր ցանկությունը տեսնելու այն, ինչ ուրիշ հրեշտակները չեն տեսել և նույնիսկ չեն էլ ձգտում տեսնել , ես ուզում եմ մի քիչ բավարարել ձեր հետաքրքրասիրությունը:
Մենք մոտենում ենք:
-Բոլոր գնդակները միևնույն չափի են, բայց նրանց բաղադրությունը տարբեր է:

Գրականություն և խոսքի մշակույթ

Լերմոնտով /դասի ծրագիր/

Ժակ: 5 տարեկան

Ես վախենում եմ: Ես չգիտեմ, թե ինչու եմ վախենումԵրեկ հեռուստացույցով ցույց տվեցին այն, ինչ անվանում են Արևմուտք: Ես ուղղակի քարացել էի սարսափից: Ամբողջ մարմինս դողում էր: Ընտանիքս զարմացել էր:
Այսօր առավոտյան հայտնվեցին քույրերս՝ կովբոյների հագուստներով, որպեսզի ինձ վախեցնեն: Ես վազում եմ տան մյուս հատվածը: Նրանք բռնում են ինձ ճաշասենյակում: Ես վազում եմ խոհանոց: Նրանք բռնում են ինձ խոհանոցում: Ես վազում եմ լոգարան: Նրանք բռնում են ինձ լոգարանում:
-Հիմա մենք քո գանգամաշկը կհանենք,-հայտարարում է ամենափոքրը՝ Մաթիլդան:
Բայց ինչո՞ւ են նրանք այդպիսի չար բաներ ասում: